Column | Bas van Brecht 🇸🇪
Bas van Brecht is een Nederlander in Zweden. Oprichter van The Nordic Dutchman en vader van Anna en Sam. Hij struint bossen, meren en bergen af op zoek naar verhalen, maar ligt net zo lief op de bank met een Scandinavisch boek of de nieuwste Nordic noir. In deze column deelt hij zijn bevindingen.
Abonneer je op onze nieuwsbrief om elke maand de nieuwste column van Bas in je mailbox te ontvangen.
Waarom poepen Zweden massaal in het bos? Ik had voor mijn emigratie naar Zweden al gehoord over allemansrätten, het principe dat de natuur van iedereen is. Maar toen ik vlak na mijn verhuizing tijdens een wandeling door het bos de een na de ander gehurkt achter de bomen zag zitten, was ik toch even verbaasd. De natuur is van iedereen, maar je kunt toch best even je behoefte inhouden?
Verward liep ik verder. En krijg nou wat: in de verte zag ik iemand onbeschaamd gehurkt zitten, vlak naast het pad waarop ik liep.
Ik twijfelde of ik moest omkeren om de vrouw wat privacy te geven, maar besloot toch door te lopen. Het bos is tenslotte van iedereen. Toen ik dichterbij kwam, constateerde ik opgelucht dat de vrouw haar broek nog gewoon dicht had. In haar hand hield ze een soort collectebus en naast haar stond een emmertje. Ze reikte naar een plantje, plukte er iets vanaf en liet het in het emmertje verdwijnen.
Toen ik nog dichterbij kwam, zag ik dat het emmertje gelukkig niet gevuld was met het resultaat van haar lichamelijke aandrang, maar met een enorme hoeveelheid blauwe bessen. Een zucht van geruststelling: misschien zijn die Zweden toch zo gek nog niet.
Nog diezelfde zomer ging ik daarom in op de uitnodiging van mijn Zweedse lief en trok ik met een mandje het bos in. Ik moet toegeven: wel met frisse tegenzin. Ik zag niet direct de lol ervan in om met mijn 1 meter 93 lange, niet al te flexibele lichaam gehurkt tussen de bosjes te zitten. En stikt het in de Zweedse bossen niet van de gevaarlijke teken die allerlei ziektes meedragen?
Maar al na een kwartiertje was ik om en nam mijn licht dwangmatige aard het over. Mijn hele emmertje moest en zou tot de rand gevuld worden met bessen. Als een leeuw turend naar zijn volgende prooi sloop ik door de bosjes, speurend naar de struikjes met de grootste exemplaren.
En warempel: hoe langer we in het bos verbleven, hoe minder ik van die dwang voelde. De stilte, het repetitieve plukken, er kwam ineens een kalmte over mij waar geen oxazepammetje tegenop kan. Een bijna bovennatuurlijke ervaring. Plotseling synchroniseerde mijn geest met die van de Zweden. Ineens begreep ik ze.
Dus toen onlangs augustus aanbrak, leek het mij wel aardig om voor de krant een stukje te schrijven over deze Zweedse meditatievorm. Zo’n verhaal begint natuurlijk in het bos. Meegaan met een plukgroep en daar verslag van doen, leek mij een goed startpunt. Maar de kans dat je Zweden vindt die iets in groepsverband doen, is ongeveer even groot als de kans dat je in Zuid-Zweden een arctische bes aantreft. Zeer klein dus, weet ik zelf ook pas sinds kort.
Na lang zoeken vond ik in de persoon van Martin Rosengard een heuse bessen- en paddenstoelenplukgids. Hij werkte twintig jaar als projectmanager bij een bank, maar verdient sinds kort volledig de kost met het begeleiden van pluktochten. Tijdens het plukseizoen, dat ongeveer van begin augustus tot eind oktober loopt, neemt hij mensen mee de bossen in.
Voornamelijk buitenlandse toeristen, want de Zweden zelf denken geen gids nodig te hebben. Voor mij had hij nog wel een plekje in de auto. Dus reed ik op een zaterdag in augustus, samen met twee vriendinnen uit India en een jonge vrouw die vanuit Hongkong op de bessenidylle was afgekomen, naar een bos op ongeveer 45 minuten rijden van Stockholm.
Daar kregen we een mandje, een mesje en hup: het bos in. Ik wist inmiddels dat iedere plukenthousiaste Zweed zijn eigen geheime plekjes heeft. Heb je eenmaal zo’n plek gevonden vol overheerlijke paddenstoelen, dan houd je die geheimer dan je pincode.
Het irriteerde Martin dan ook dat hij op zijn plekjes vaker dan hem lief was mensen tegenkwam die hij eerder tijdens een van zijn tochten had verwelkomd. Helemaal niet nodig, verzekerde hij ons. Er is in Zweden genoeg bos voor iedereen. Niet voor niets noemen ze het de ‘natuurlijke voorraadkast’.
Maar kijk wel uit wat je uit die kast trekt. Een paar jaar geleden werden in het noorden van Zweden enkele Aziatische toeristen compleet van hun padje aangetroffen. Ze hadden net de verkeerde vers geplukte paddenstoelen in hun maaltijd verwerkt. Het werd een trip om nooit te vergeten.
Ook tijdens ons plukavontuur kwamen we een hemelswitte paddenstoel met een verleidelijk gladde hoed tegen. De ‘vernietigende engel’, vertelde Martin. ‘Een van de giftigste paddenstoelen in het bos.’
Daarnaast zitten de bossen inderdaad vol met teken. Een waarschuwing die mijn Indiase medeplukker ter harte had genomen: ze had haar sokken tot ver over haar broekspijpen opgetrokken. De in korte broek en met blote voeten in sandalen lopende Martin haalde er zijn schouders over op. ‘Ach ja, ik heb ieder jaar wel een paar tekenbeten. Die haal je dan gewoon weg.’
Hoe zijn de Zweden toch zo eindeloos veel stoerder dan ik?
Dat begint waarschijnlijk al in hun jeugd. Ik groeide op in een keurig aangeharkt stadje waar herten achter hekken staan en de geit op de kinderboerderij al exotisch is. Martin ging vanaf zijn vijfde met zijn familie de bossen in en kwam met manden vol bessen en paddenstoelen weer thuis. Een tekenbeet hoort er dan een beetje bij.
Je moet wel heel veel pech hebben als net de verkeerde, ziekte overbrengende teek je te pakken krijgt, verzekerde hij me. Ik trok mijn sokken toch nog wat verder omhoog. Held.
Het plukken ging mij aardig af, al bleef mijn lijf ook na een aantal jaren in Zweden te stram om lang gehurkt te zitten. Dus ging ik op één knie verder. Een halve hurk, zeg maar.
Na vier uur plukken reden we met blauw gevlekte handen en manden vol paddenstoelen en bessen naar een nabijgelegen farm-to-table-restaurantje. Ook dat was weer heerlijk kneuterig en op zijn Zweeds geïmproviseerd. Het lag in the middle of nowhere, maar ook dit geheime plekje hadden de Zweden massaal ontdekt, getuige de drukte.
Martin leverde onze voorraad af bij de keuken. Een kwartiertje later kregen we pizza met ‘onze’ paddenstoelen en cheesecake met ‘onze’ blauwe bessen en veenbessen. Zelf geplukt smaakt toch net wat lekkerder. Zeker na vier uur op de hurken.
Verzadigd en voldaan keerde ik met een papieren zakje vol bessen terug naar huis en besefte ik: ik ben nu bijna een van hen. Nog een paar plukzomers en ik ga helemaal door de knieën.
Abonneer je op onze nieuwsbrief om elke maand de nieuwste column van Bas in je mailbox te ontvangen.
