Column | Lotta Magnusson 🇸🇪
Lotta is Zweeds, maar verhuisde op haar 29ste naar Nederland, waar ze werkt als scenarioschrijver voor film en televisie. Onlangs verscheen haar debuutroman Kind van duizend meren, een boek over het verliezen en terugpakken van je identiteit. In haar roman werpt ze licht op een inktzwart hoofdstuk uit de Zweedse geschiedenis waar weinig over wordt gesproken.
Eén keer per jaar komen Nederlandse scenarioschrijvers samen voor De Dag van het Scenario. Afgelopen zaterdag was het weer zover. Bijna driehonderd schrijvers verzamelden zich op zoek naar een antwoord op een vraag die de Nederlandse tv- en filmwereld al jaren bezighoudt: waarom zijn onze Scandinavische collega’s zo internationaal succesvol, en wij niet?
Zolang ik in Nederland als scenarioschrijver werk, kijken we met een mengeling van bewondering en jaloezie naar het Noorden. Wat hebben die Scandinaviërs toch ontdekt dat wij maar niet onder de knie krijgen? Waarom vliegen hun films en series moeiteloos de wereld over, terwijl Nederlandse producties vaak niet verder komen dan hooguit België?
Als Zweedse scenarioschrijver in Nederland voelde ik me natuurlijk enigszins aangesproken. Helaas heb ik die gouden truc zelf ook nog niet ontdekt. Dus zat ik net als iedereen vol spanning te wachten op de wijsheden van onze experts en Scandinavische gasten. En meteen werd de toon gezet.
Het is niet meer heel Scandinavië dat de show steelt.
Het is Noorwegen.
Jarenlang waren de Zweden de grote voorbeelden. Daarna namen de Denen het stokje over. En nu zijn het ineens de Noren die alles wat ze aanraken in goud lijken te veranderen. Met als voorlopig hoogtepunt de Oscar voor Beste Internationale Film voor Sentimental Value van Joachim Trier. Een Noors-Nederlandse scenarist vertelde hoe ze ooit een keiharde afwijzing kreeg voor een filmplan. De reden was simpel. ‘Te Noors.’ Ze was haar tijd duidelijk vooruit. Tegenwoordig zou zo’n opmerking als compliment worden opgevat.
Maar wat doen die Noren dan zo goed?
Om te beginnen nemen ze blijkbaar risico’s. Waar we in Nederland graag kiezen voor de veilige romantische komedie of het ingetogen polderdrama, durven de Noren groots te denken. Ze maken spectaculaire monsterfilms, maar net zo makkelijk een aangrijpend drama over racisme. En de hele wereld wil daarnaar kijken.
Daarnaast hebben ze geld. Veel geld. Noorwegen investeert per inwoner aanzienlijk meer overheidsgeld in de filmindustrie dan Nederland. Een Noorse filmmaker opperde nog een theorie: dankzij het strenge coronabeleid kwam Noorwegen relatief goed door de pandemie en kon de filmindustrie sneller weer op volle kracht draaien. Of dat echt een verklaring is, weet ik niet. Maar ik vond het een interessante gedachte.
Geld verklaart veel, maar niet alles. Ook de liefde voor de eigen film speelt een rol. In Noorwegen trekken films van eigen bodem relatief veel bioscoopbezoekers. Dat ligt in Nederland anders. Natuurlijk hebben we onze eigen successen, maar het blijft lastig om een breed publiek te bereiken met iets anders dan vertrouwde genres. Een zwaar familiedrama uit Noorwegen kan daarentegen zelfs een internationale hit worden.
En dan hebben we ook nog onze taal. Die helpt blijkbaar ook niet echt mee. Ik moet aan Duolingo denken. In Nederland kom ik regelmatig mensen tegen die voor hun plezier Zweeds leren met die app. Maar andersom, datzelfde enthousiasme? Nee, sorry, ik ben nog nooit iemand tegengekomen die Nederlands als hobby leert. Begrijp me goed, ik ben dol op Nederlands. Maar of het nou zo spannend en mysterieus klinkt…
Hoe langer ik achterover geleund in mijn stoel naar alle sprekers luisterde, hoe meer ik besefte waar ik eigenlijk het meest jaloers op was. Niet op de internationale successen van de Noren, maar op de vrijheid en het vertrouwen die schrijvers daar lijken te krijgen om verhalen te vertellen waarin ze zelf geloven. Ook als niemand vooraf weet of het een succes wordt.
Er bestaat in onze branche een grap over de ultieme reddingsoperatie voor een scenario dat maar niet wil werken. ‘Zet er maar een Deense dramaturg op.’ En hoewel ik dolgraag eens met zo’n Deense wonderdokter zou samenwerken, vrees ik dat we in Nederland toch echt zelf aan de slag moeten. Ons wat vaker laten inspireren door de moed van onze Noorse collega’s bijvoorbeeld. En in mijn geval wat vaker koffie drinken met Zweedse producenten die op zoek zijn naar scenarioschrijvers met eigenzinnige ideeën. Al zou ik voor de zekerheid het nummer van die Deense dramaturg achter de hand houden.
Lees hier ons interview met Lotta Magnusson over haar leven tussen haar Zweedse en Nederlandse identiteit. Benieuwd geworden naar haar debuutroman? Bestel deze hieronder bij de online boekhandels:
Op The Nordic Dutchman vind je elke maand nieuwe columns over ervaringen met de Noordse landen. Abonneer je op onze nieuwsbrief om deze maandelijks in je mailbox te ontvangen.
