Småland: Zweden zoals je het in je hoofd had
Småland is voor veel Nederlanders en Belgen het Zweden dat ze zich voorstellen nog vóór ze er ooit zijn geweest. Rode houten huizen, bossen vol bessen, spiegelgladde meren en dorpjes waar de tijd stil lijkt te staan. Klinkt als een ansichtkaart, maar in Småland bestaat die ansichtkaart dus echt. Alleen zit er achter dat vriendelijke plaatje een regio met een behoorlijk eigenwijs karakter.
De naam zegt eigenlijk al veel. Småland betekent “kleine landen”. Geen strak afgebakend geheel, maar vroeger een verzameling kleinere gebieden tussen Östergötland, Västergötland en het toenmalige Denemarken. Bossen, heuvels, meren en moerassen zorgden ervoor dat dorpen en streken lang vrij geïsoleerd lagen. Even snel naar de buren was hier niet altijd een optie. Daardoor leerden mensen vooral hun eigen boontjes doppen. En daar komt waarschijnlijk ook dat nuchtere, koppige Smålandse karakter vandaan.
Dat karakter liet zich niet alleen zien in het dagelijks leven, maar ook in de geschiedenis. Tijdens de Dacke-opstand kwamen boeren uit Småland in verzet tegen koning Gustav Vasa. Kort gezegd: Stockholm had plannen, Småland had daar zo zijn bedenkingen bij. Het werd een van de lastigste opstanden waar de koning mee te maken kreeg. Niet slecht voor een regio die op het eerste gezicht vooral uit bos, stilte en steen lijkt te bestaan.
Zweten en vertrekken
Die stenen kom je trouwens overal tegen. Småland was lang geen makkelijke plek om boer te zijn. De grond zat vol rotsen en keien, dus wie een akker wilde gebruiken, moest eerst flink aan het sjouwen. De stenen werden opgestapeld tot muurtjes, die je vandaag nog steeds in het landschap ziet. Mooi voor ons, zweten voor hen. Het vertelt veel over deze streek: weinig kwam vanzelf, maar met doorzetten kwam je een heel eind.
In de 19e eeuw werd Småland ook bekend als het land van de emigranten. Armoede, misoogsten en weinig kansen zorgden ervoor dat veel mensen vertrokken, vaak richting Amerika. Die geschiedenis leeft voort in de verhalen van Vilhelm Moberg, die de Smålandse emigratie op een indrukwekkende manier beschreef. Voor wie door de regio reist, krijgt dat verleden ineens een gezicht: de kleine boerderijen, de stenen muren, de stille bossen. Je snapt beter waarom mensen vertrokken, maar ook waarom het landschap hen nooit helemaal losliet.
IKEA, Pippi en glasblazen
Tegelijkertijd is Småland niet alleen een regio van armoede en vertrek. Het is ook een regio van vindingrijkheid. Juist omdat de omstandigheden niet altijd makkelijk waren, ontstond hier een cultuur van slim omgaan met wat je hebt. Dat zie je terug in de glasblazerijen van Glasriket, in de meubeltraditie, in de kleine werkplaatsen en natuurlijk in IKEA, dat in Älmhult begon.
Voor gezinnen voelt Småland extra vertrouwd door Astrid Lindgren. In Vimmerby begon haar wereld, en wie door Småland reist, snapt vrij snel waar haar verhalen vandaan kwamen. Bossen waar kinderen kunnen verdwijnen zonder echt kwijt te raken, dorpen waar iedereen elkaar kent en genoeg ruimte om kattenkwaad uit te halen. Pippi Langkous, Emiel van de Hazelhoeve en de kinderen van Bolderburen komen allemaal hier vandaan.
Vakantiedroom
Ook Nederlanders en Belgen hebben Småland de afgelopen jaren steeds vaker ontdekt. Niet door één bekende misdaadserie of een ruig imago, maar door iets veel eenvoudigers: herkenning. Dit is het Zweden van de vakantiedroom, maar dan met echte dorpen, echte mensen en echte mogelijkheden.
Je kunt hier kanoën, wandelen, fietsen, fika houden en ondertussen nadenken of zo’n rood huisje aan een bosrand misschien wat voor jou is. Niet verwonderlijk dat steeds meer landgenoten hier een vakantiehuis zoeken of zelfs de stap zetten om zich te vestigen.
De steden maken Småland bovendien praktischer dan je misschien verwacht. Jönköping ligt prachtig aan het Vätternmeer en voelt levendig en overzichtelijk. Växjö heeft cultuur, restaurants en het Huis van Emigranten. Kalmar brengt je richting kust, kasteel en Öland. En dan zijn er nog plaatsen als Eksjö, Vimmerby, Västervik en Gränna, ook elk met hun eigen verhaal. Je hoeft hier dus niet meteen diep in het bos te verdwijnen, al mag dat natuurlijk wel.
Småland is geen regio van grote woorden. Het is eerder een plek die langzaam onder je huid kruipt. Eerst kom je voor de bossen, meren en rode huizen. Daarna ontdek je de verhalen: van boerenopstanden, emigranten, glasblazers, kinderboeken, zuurstokken en mensen die met weinig middelen veel voor elkaar kregen.
Verken hier meer provincies van Zweden.
Abonneer je op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle verhalen uit Zweden en andere Noordse landen.