Column | Bas van Brecht 🇸🇪 – Hoe kinderen in Zweden Pasen vieren
Bas van Brecht is een Nederlander in Zweden. Oprichter van The Nordic Dutchman en vader van Anna en Sam. Hij struint bossen, meren en bergen af op zoek naar verhalen, maar ligt net zo lief op de bank met een Scandinavisch boek of de nieuwste Nordic noir. In deze column deelt hij zijn bevindingen.
Het is Pasen 2020, mijn eerste jaar na mijn emigratie naar Zweden. Ding dong. Ik open de deur en schrik me een punthoedje. Er staat warempel een groep heksen voor de deur. Of beter gezegd: heksenkinderen, want groot zijn ze niet. Hun gezichtjes, rood gevlekt met zwarte stippen, vodden om het lijf en een doekje om het hoofd. Het kleinste vooruitgeschoven heksje draagt een mandje in haar handen, de anderen hebben zo’n ouderwetse veger tussen de benen geklemd. Zo zijn ze hier dus gekomen.
Mijn eerste gedachte is om de deur snel dicht te slaan voordat ze een kwade spreuk over mij uitspreken. Maar nog voordat ik daar de kans voor krijg, trekt het kleine heksje iets uit haar mandje en strekt het naar mij uit.
‘Glad Påsk,’ slist ze tussen haar heksentandjes. Gelukkig spreek ik inmiddels een redelijk woordje Zweeds en weet dus dat het grietje mij een vrolijk Pasen wenst. Heel vrolijk voel ik me op dat moment niet, eerder verward.
Dat wordt niet minder als ik naar het papier kijk dat ik in mijn handen krijg gedrukt. Een knalgeel kuiken staart me aan vanuit zijn halve eierdop, konijntjes dartelen eromheen en de zon lacht me toe. Dat doen ook de heksjes op de drempel.
Ik maak een knikje, forceer een glimlach, mompel ‘Glad Påsk’ terug en sluit snel de deur.
‘Wat doe je nou?’ roept mijn vriendin van achter uit de gang.
Met snelle stappen loopt ze op me af, passeert me en opent de deur weer. Ik wil haar nog waarschuwen, maar het is al te laat.
De heksenbende staat nog altijd op hun plek, maar de vrolijke lach is verdwenen. De gezichtjes staan strak. ‘Het was mijn mooiste tekening,’ stamelt een heksje.
Mijn vriendin pakt de tekening uit mijn handen en bekijkt deze. ‘Hij is inderdaad heel erg mooi,’ zegt ze. ‘Wacht maar even,’ en ze loopt de keuken in.
Als ze terugkomt, overhandigt ze ieder heksje een zakje snoep. Het meisje veegt met haar mouw de tranen weg en de lach keert terug.
Als de heksjes gevlogen zijn, kijkt mijn vriendin me hoofdschuddend, maar met een glimlach aan. Pas dan hoor ik over de Zweedse traditie van de paasheksen, of zoals ze die in Zweden noemen: de påskkärring. Over hoe kinderen in Zweden op de donderdag voor Pasen langs de deuren gaan. Maar waarom in vredesnaam als heksen?
Dat gaat helemaal terug tot de 17e eeuw, legt ze uit. Wanneer op Witte Donderdag een grote groep vrouwen afreist voor een feest in het plaatsje Blåkulla. Daar denken ze allemaal lekkernijen voorgeschoteld te krijgen, maar op het menu blijken kikkers, slangen en padden te staan.
Een paar dagen later, met Pasen, keren de vrouwen terug en staat hun nog een onaangename verrassing te wachten. Ze worden ervan beschuldigd het huis van de duivel te hebben bezocht. Tijdens de heksenprocessen die volgen, belanden honderden van deze ‘heksen’ op de brandstapel.
Niet echt een vrolijk achtergrondverhaal voor een kinderfeestje, lijkt me zo. En op de vraag waarom dit ruim driehonderd jaar later ertoe leidt dat kinderen met tekeningen snoep komen ophalen, moet ze me dan ook het antwoord schuldig blijven. De traditie is al eeuwenoud, legt ze uit. Al waren het vroeger geen kinderen, maar jongeren en volwassenen die zich verkleedden.
Sinds de twintigste eeuw werd het een traditie voor kinderen, waar ook mijn vriendin met veel plezier op terugkijkt. Urenlang zat ze samen met een vriendinnetje aan de eettafel tekeningen te maken. Wanneer die af waren, hielpen haar ouders met hun outfit en het schminken van hun gezichtjes. Vervolgens gingen ze als heksjes de wijk in, langs de deuren.
Gelukkig voor hen zijn ze daarbij nooit op een onnozele Nederlander gestuit. Dat scheelt weer een trauma.
Bas schrijft elke maand een column op Nordic Dutchman. Abonneer je op onze nieuwsbrief om deze maandelijks in je mailbox te ontvangen.
