Column | Lotta Magnusson 🇸🇪
Lotta is Zweeds, maar verhuisde op haar 29ste naar Nederland, waar ze werkt als scenarioschrijver voor film en televisie. Onlangs verscheen haar debuutroman Kind van duizend meren, een boek over het verliezen en terugpakken van je identiteit. In haar roman werpt ze licht op een inktzwart hoofdstuk uit de Zweedse geschiedenis waar weinig over wordt gesproken.
Er is altijd een moment, vlak voordat ik aanbel, waarop ik me afvraag waarom ik dit ook alweer doe.
Maar dan gaat de deur open en is er geen weg meer terug.
Meestal ken ik maar één iemand van de boekenclub. De rest zijn vrouwen die elkaar vaak al jaren kennen. Vrouwen die mijn boek hebben gelezen, besproken en (oh mijn god…) misschien zelfs hebben weggelegd.
Oog in oog staan met je lezers blijft iedere keer weer spannend.
Toch doe ik het steeds weer, boekenclubs bezoeken. Misschien omdat ik als emigrant gewend ben geraakt aan nieuwe situaties die een beetje eng zijn. Misschien vergezocht, maar die gedachte is wel eens door mijn hoofd gegaan. Of misschien omdat ik het fenomeen boekenclub simpelweg heerlijk vind. Want het gaat zelden alleen over boeken. Het gaat over herkenning en gesprekken die je zonder boek nooit had gevoerd.
Een boek is zo’n prettige kapstok. Waarom raakt een boek de één wel en de ander niet?
Eén avond is extra bijzonder geweest: de avond met de Zweedse boekenclub in Amsterdam. Ik wist niet eens dat die bestond, tot een dierbaar iemand uit mijn verleden erin bleek te zitten en me uitnodigde voor een kennismakingsgesprek. Ja, een kennismakingsgesprek. Want zomaar een Nederlands boek voorstellen kon niet. Deze boekenclub las namelijk alleen Zweedse boeken in het Zweeds.
Ik moest even zweten. Best veel zelfs. Want als er één boekenclub was die ik mijn boek wilde laten lezen, dan was het deze wel. Maar voor een Zweedse schrijver die in het Nederlands schrijft, met een verhaal dat zich zowel in Nederland als in Zweden afspeelt, wilden ze gelukkig een uitzondering maken.
Hun acceptatie ontroerde me. Zo erg zelfs dat ik de hele club uitnodigde bij mij thuis voor de boekbespreking. ‘Ik kook wel!’ riep ik enthousiast, ook al wist ik dat mijn keukentafel eigenlijk veel te klein was.
Het werd een avond die ik nooit vergeet. Voor een van de vrouwen was het zelfs haar eerste boek ooit in het Nederlands. Haar zoon had moeilijke woorden vertaald en in het boek geschreven. En tot mijn grote opluchting herkenden alle vrouwen zich in de kleine Zweedse details uit het verhaal. De gewoontes. De sfeer. De dingen die alleen wij Zweden meteen zien en voelen. Zoals hoe groot het verschil kan zijn tussen naaktzwemmen en een badpak, terwijl het om nauwelijks meer gaat dan een dun stukje stof. In de zachtheid van rotsen langs de kust. In het gevoel van onderweg zijn op de boot tussen Zweden en Denemarken. In de zeven soorten koeken op tafel. In het licht van driehoekige kerstkandelaars dat zich in de winter door donkere ramen verspreidt.
Maar wat me uiteindelijk het meest raakte, was de saamhorigheid tussen de vrouwen zelf. Ondanks alle verschillen in leeftijd, achtergrond en persoonlijkheid deelden ze iets groots: hun leven tussen twee landen. Ooit om verschillende redenen vertrokken uit Zweden. Zonder ooit kwijt te raken waar hun thuis eigenlijk ligt.
Je identiteit verbindt. Soms is een hele avond samen je moedertaal spreken al genoeg. Herinneringen delen aan bekende tradities. Samen lachen om typisch Nederlandse gewoontes die je nooit helemaal normaal gaat vinden. En tegelijkertijd bloedserieus discussiëren over waarom Zweedse kerst, televisieseries en snoep gewoon beter zijn.
Net zoals er waarschijnlijk ergens in Zweden Nederlandse clubjes bestaan waar precies hetzelfde gebeurt. Waar mensen elkaar vinden in heimwee, humor en herkenning. Waar iedereen begrijpt dat je je koning nu eenmaal in een oranje outfit viert.
Misschien is dat wel waarom boekenclubs zo bijzonder zijn. Ze geven even ruimte om stil te staan bij wie je bent en waar je thuishoort.
Ik ga nog steeds altijd een beetje gespannen naar binnen bij een boekenclub. Maar ik ga ook altijd met een warm hart weer naar huis. Net iets blijer. En net iets dichter bij wie ik zelf ben. Dus bij deze een nederige vraag: zit jij in een boekenclub in Zweden? En willen jullie een Nederlands-Zweeds verhaal lezen over identiteit, afkomst en thuishoren?
Ik kom.
Met liefde stap ik in het vliegtuig. Daarna in de trein, de auto of op de fiets. Al is het maar voor een paar uur waarop we samen even thuis kunnen zijn.
Lees hier ons interview met Lotta Magnusson over haar leven tussen haar Zweedse en Nederlandse identiteit. Benieuwd geworden naar haar debuutroman? Bestel deze hieronder bij de online boekhandels:
Op The Nordic Dutchman vind je elke maand nieuwe columns over ervaringen met de Noordse landen. Abonneer je op onze nieuwsbrief om deze maandelijks in je mailbox te ontvangen.
