Ben je benieuwd naar de wonderen van het noorderlicht en waarom dit mysterieuze licht mensen al eeuwenlang verwondert? Wil je weten waarom je de kleine, bebaarde bewoners uit het Noordse volksgeloof maar beter te vriend kunt houden? Of wat Scandinavische verhalen en Nordic Noir ons vertellen over de wereld waarin we leven? Dan is de Cultuursalon van SVIN iets voor jou. Acht maanden lang duikt de salon in de cultuur van het hoge noorden en ook The Nordic Dutchman levert aan het einde een bijdrage. Wij spraken met de initiatiefnemers over het idee achter de reeks en wat bezoekers kunnen verwachten.
“We vinden het ontzettend nodig dat juist kleine talen en culturen van elkaar op de hoogte blijven. In deze toch wat polariserende en steeds harder wordende wereld denken we dat verbinding heel belangrijk is”, zegt Janke Klok van het Scandinavisch Taal- en Cultuurinstituut SVIN. “Wij willen mensen met de Cultuursalon Scandinavië via kunst, taal en cultuur met elkaar in contact brengen.”
Die gedachte past bij wat SVIN al decennialang doet. Het instituut biedt literaire en zakelijke vertalingen aan, organiseert taalcursussen, geeft boeken uit en helpt mensen die zich om uiteenlopende redenen in Scandinavië willen verdiepen. Taal is daarbij belangrijk, maar cultuur is net zo belangrijk.
“Die culturele kennis helpt om Scandinavische samenlevingen beter te begrijpen”, zegt Janke Klok. Je herkent verwijzingen in de taal, begrijpt gewoonten beter en kunt makkelijker meepraten over onderwerpen die in het dagelijks leven en de cultuur een rol spelen.
Van noorderlicht tot vergeten heldin
Uit die gedachte ontstond dus de Cultuursalon: acht avonden waarin bekende en minder bekende kanten van Scandinavië voorbijkomen. Met verhalen, teksten, foto’s, muziek, films en vooral genoeg ruimte om verder te praten.
De aftrap op 7 oktober brengt de bezoekers meteen naar magische nachten in het hoge noorden. Marjan Spijkers neemt bezoekers mee naar de wonderlijke wereld van het noorderlicht. Ze legt uit hoe het natuurverschijnsel ontstaat en wat je zelf kunt doen om de kans te vergroten dat je het ooit ziet. Daarbij gaat het niet alleen om wetenschap, maar ook om de volksverhalen die rond het mysterieuze licht zijn ontstaan.
Een maand later verschuift de blik naar Groenland. Anders Bay vertelt het verhaal van Arnarulunnguaq, een Groenlandse vrouw die een belangrijke rol speelde tijdens de legendarische Vijfde Thule-expeditie van Knud Rasmussen. Tijdens die tocht van ongeveer 18.000 kilometer reisde Rasmussen door de Noordwest-Passage naar de Beringstraat en verzamelde hij kennis over de cultuur, taal en levenswijze van de Inuit.
Arnarulunnguaq reisde met hem mee, maar verdween daarna grotendeels uit het collectieve geheugen. Daar komt inmiddels verandering in. In 2028 verschijnt haar portret zelfs op nieuwe Deense bankbiljetten.
“Ik vind het mooi om Groenland op dit moment eens op een andere manier te laten zien”, zegt Anders Bay. “Deze prestatie van Arnarulunnguaq is hier een goed voorbeeld van.”
Van kabouters naar moordzaken
Dat verhalen veel over een cultuur kunnen vertellen, blijkt ook in december. Nini van Schalkwijk duikt dan in de wereld van Nisse, Tomte en Tonttu: de kleine, bebaarde figuren die tegenwoordig vooral rond kerst in Scandinavië opduiken.
Wie denkt dat het simpelweg verschillende namen voor dezelfde Scandinavische kerstkabouter zijn, heeft het mis. Hun wortels liggen veel dieper in het Noordse volksgeloof en per land kunnen hun uiterlijk, gedrag en betekenis verschillen.
Een maand later worden de verhalen een stuk duisterder. Januari staat in het teken van Nordic Noir. Janke Klok laat zien dat de Scandinavische voorliefde voor spannende en donkere vertellingen bepaald niet bij The Killing, Wallander of Jo Nesbø begon.
Van de Edda en middeleeuwse sagen loopt er volgens haar een verrassende lijn naar de moderne thriller. Niet alleen spanning speelt daarin een rol. Scandinavische misdaadschrijvers gebruiken hun verhalen al decennialang om naar de samenleving te kijken en kritiek te leveren op wat er gebeurt.
Juist die combinatie maakt Nordic Noir zo interessant: je wilt weten wie het heeft gedaan, maar krijgt ondertussen ook een inkijkje in de maatschappij waarin het verhaal zich afspeelt.
Hygge, Vikingen en Samen
En dan zijn we pas halverwege.
Later in het seizoen komen de cultuurbepalende begrippen hygge, lagom en friluftsliv tijdens een interactieve avond aan bod. Wat betekenen deze begrippen en hoe zien we ze terug in de landen waar ze vandaan komen?
Een maand later reizen we terug in de tijd naar de Vikingen in Frisia en onze streken.
“Er is heel lang vooral gedacht aan Vikingen als veroveraars en plunderaars, maar dat is natuurlijk niet het hele verhaal. Het waren ook handelaars en ontdekkers”, zegt Janke Klok.
Ook is er in de Cultuursalon uitgebreide aandacht voor de Samen, hun geschiedenis, talen, muziek, films en hedendaagse literatuur. Aan de hand van oude en nieuwe teksten, muziek en beeldmateriaal bespreekt Petra Broomans de cultuur en literatuur van de Samen, het enige inheemse volk van West-Europa.
Ook The Nordic Dutchman schuift aan. In mei, tijdens de laatste salon van de eerste reeks, presenteert TND-oprichter Bas van Brecht een pubquiz over nationale feestdagen, andere Scandinavië-weetjes en natuurlijk alles wat tijdens de eerdere Cultuursalons is voorgekomen. Een beetje opletten tijdens de andere zeven avonden kan dus geen kwaad.
Meer dan alleen luisteren
De Cultuursalon is daarbij nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor Scandinaviëkenners. De vakantieganger die meer wil begrijpen van zijn favoriete bestemming kan er terecht, net als de thuisblijver die graag een stukje van het noorden naar Nederland haalt of iemand die droomt van emigreren.
Na elke presentatie van ongeveer een uur is er ruimte voor vragen en gesprek. Dat mag in het Nederlands of Engels, maar wie Deens, Noors, Zweeds of een andere Scandinavische taal wil afstoffen, mag dat uiteraard ook doen.
Zo moet de Cultuursalon niet alleen een plek worden waar je iets nieuws hoort, maar ook een plek waar Scandinaviëliefhebbers elkaar ontmoeten.
De Cultuursalon Scandinavië loopt van oktober 2026 tot en met mei 2027. De bijeenkomsten vinden maandelijks op woensdagavond van 19.30 tot 21.30 uur plaats en zijn zowel online als live in de Puddingfabriek in Groningen te volgen.
Een abonnement voor alle acht bijeenkomsten kost 100 euro. Een losse avond kost 15 euro.
Bekijk hier het volledige programma van de Cultuursalon.
Meteen aanschuiven? Hier kun je je inschrijven voor de Cultuursalon.
