Trolle Ljungby landgoed in Skåne inzet van vete
Het klinkt als de verhaallijn van een nieuwe Scandinavische dramaserie: twee adellijke families, twee kastelen, een oude graaf, een aangepast testament, ruzie over jachtrechten en een erfenis ter waarde van miljarden Zweedse kronen. Toch speelt dit verhaal zich niet af op Netflix, maar gewoon in Skåne, in het zuiden van Zweden.
Centraal staat het landgoed Trolle Ljungby, vlak bij Åhus en Sölvesborg. Het is een van de laatste zogenoemde fideicommissen van Zweden: een historische eigendomsvorm waarbij een groot landgoed onverdeeld wordt doorgegeven, meestal van oudste zoon op oudste zoon. Een soort aristocratisch doorschuifsysteem dus, bedoeld om kastelen, grond en familievermogen bij elkaar te houden. In Nederland kennen we dit systeem nauwelijks nog, maar in Zweden bestaan er nog enkele van dit soort oude adellijke landgoederen.
En juist daar is nu flinke ruzie over ontstaan.
Een landgoed van miljarden
Trolle Ljungby bestaat uit twee kastelen en zo’n 12.000 hectare grond. De totale waarde wordt door Dagens Nyheter geschat op ongeveer drie miljard Zweedse kronen, omgerekend grofweg 270 miljoen euro. De overleden graaf Hans-Gabriel Trolle-Wachtmeister beheerde het landgoed sinds 1956. Hij overleed in november 2023 op 100-jarige leeftijd.
Omdat de graaf en zijn vrouw Alice geen kinderen kregen, lag het voor de hand dat het bezit via de familie zou doorgaan naar neef Claës Trolle-Wachtmeister. Diens zoon Carl-Fredrik Wachtmeister werd jarenlang klaargestoomd om het landgoed uiteindelijk te gaan beheren. Hij woonde en werkte er twaalf jaar en zag Trolle Ljungby niet alleen als bezit, maar als familiegeschiedenis.
Maar toen kwam de kink in de kabel.
Ruzie over jacht
Rond 2019 ontstond er onenigheid over een jachtovereenkomst. Claës en Carl-Fredrik vonden dat de oude graaf was benadeeld bij een deal waarbij de jager van het landgoed langdurige jachtrechten kreeg tegen een volgens hen veel te gunstige prijs. De graaf was daar niet blij mee. Carl-Fredrik werd uit het bestuur van het exploitatiebedrijf gezet en moest met zijn gezin vertrekken van het landgoed.
Daarna liet de graaf zijn testament aanpassen. In die nieuwe testamenten kregen Hans en Kirstine von Blixen-Finecke, verre familieleden en goede bekenden van de graaf, een belangrijke rol. Zij zouden delen van het bezit erven, waaronder Årups slott en grond.
Daarmee was het decor voor een Zweedse adelssoap compleet.
Was de graaf nog helder?
De grote vraag in de rechtszaak wordt: wist de bijna 100-jarige graaf precies wat hij deed toen hij zijn testament wijzigde? De Wachtmeister-kant stelt dat hij oud, ziek en verward was, en dat hij onder ongepaste invloed is gebracht. Zij willen dat de laatste testamenten ongeldig worden verklaard.
De von Blixen-Fineckes ontkennen dat nadrukkelijk. Volgens hun advocaat zijn de beschuldigingen ongegrond. Zij stellen dat ze juist een hechte band hadden met de graaf en dat zijn laatste wil gerespecteerd moet worden.
Om het conflict buiten de rechtbank te houden, zou er zelfs een schikkingsvoorstel zijn gedaan. Volgens Carl-Fredrik Wachtmeister kregen Hans en Kirstine von Blixen-Finecke een aanbod ter waarde van ongeveer één miljard Zweedse kronen, omgerekend rond de 90 miljoen euro. Daarin zaten onder meer Årups slott en 1.700 hectare grond. Het paar zou dat voorstel hebben afgewezen.
Downton Abbey, maar dan in Skåne
De fideicommis is een overblijfsel uit een tijd waarin adellijke families hun bezit wilden beschermen tegen versnippering. Zweden besloot al in 1963 dat deze eigendomsvorm moest worden afgebouwd, maar bij sommige landgoederen zijn uitzonderingen gemaakt. Daardoor bestaan er nog altijd enkele van dit soort constructies.
Tegenstanders vinden het ouderwets en ongelijk: waarom zou één erfgenaam alles mogen krijgen? Voorstanders zeggen juist dat grote landgoederen met kastelen anders uit elkaar vallen, omdat erfgenamen elkaar moeten uitkopen of grond moeten verkopen.
In Trolle Ljungby komt die discussie nu op scherp te staan. Gaat het om het beschermen van cultureel erfgoed, of om een familieruzie over een enorm vermogen? Waarschijnlijk een beetje van allebei.
De zaak komt nu voor de rechtbank in Kristianstad. De hoofdbehandeling staat gepland voor het najaar en kan weken duren. Er worden tientallen getuigen verwacht, van artsen en juristen tot familieleden en bekenden van de graaf. Volgens betrokken juristen kan het conflict uiteindelijk zelfs jaren voortslepen.
Kortom: wie dacht dat Scandinavische familiesaga’s alleen in boeken en series voorkomen, hoeft maar naar Skåne te kijken. Daar blijkt de werkelijkheid minstens zo dramatisch.
Bronnen: Dagens Nyheter
De nieuwste, leukste en spannendste verhalen uit Zweden rechtstreeks in je mailbox? Abonneer je op onze nieuwsbrief.
