Eeuwenoude schatten, kinderwagenparade en het einde van een iconische Deense popband
Mei bracht opnieuw een stroom aan opmerkelijk nieuws uit Scandinavië. Van een historische sluiting van een IKEA in Zweden en het spelen van Tetris tegen traumatische herinneringen tot aan de vondst van een eeuwenoud vikingzwaard en sluiting van een toilet dat uitgroeide tot toeristische attractie in Noorwegen. Dit is het opvallendste nieuws uit Scandinavië van de afgelopen maand.
In dit maandelijkse nieuwsoverzicht delen we het nieuws dat ons bij The Nordic Dutchman is opgevallen. We nemen daarin bewust een curatorrol: we selecteren de verhalen die wij bijzonder, inspirerend, vermakelijk of gewoon mooi vinden om te delen. Niet omdat ander nieuws er niet is, maar omdat wij geloven dat er ook online plekken moeten zijn waar het knus, positief en inspirerend mag voelen.
Wil je elke maand een overzicht van de mooiste Scandinavische verhalen in je mailbox? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief:
Inhoudsopgave
Nieuws uit Zweden 🇸🇪
Van een historische sluiting tot tetris spelen tegen traumatische herinneringen. Dit is het nieuws uit Zweden dat ons deze maand opviel.
Ikea sluit voor het eerst in 40 jaar een Zweeds warenhuis
In Zweden gebeurt iets opmerkelijks in meubelland: Ikea sluit zijn warenhuis in Borlänge, in de provincie Dalarna. Nou ja, sluit… helemaal verdwijnen doet Ikea niet uit de stad. De meubelgigant verhuist in 2027 naar kleinere ruimtes in een winkelcentrum.
Volgens Ikea past een kleiner winkelconcept beter bij de markt in Borlänge. Het huidige warenhuis blijft open tot de verhuizing. Wat de stap betekent voor het personeel is nog niet duidelijk. Er werken nu ongeveer 230 mensen bij Ikea in Borlänge, maar een kleiner warenhuis betekent doorgaans ook minder medewerkers.
Het is de eerste keer in 40 jaar dat Ikea een warenhuis in Zweden sluit.
Dat het IKEA momenteel wat minder voor de wind gaat, blijkt ook uit de onlangs aangekondigde reorganisatie. Wereldwijd schrapt het dit jaar 850 banen om kosten te besparen en de organisatie te vereenvoudigen. Dit treft mogelijk ook de Nederlandse IKEA-vestigingen.
Bron: SVT Nyheter Dalarna
Bever krijgt onterecht de schuld van stroomstoring
In het Zuid-Zweedse Vinslöv zaten zaterdagochtend ongeveer 3.500 huishoudens zonder stroom. Op de storingskaart werd eerst een bever als mogelijke boosdoener aangewezen, maar die bleek later onschuldig. De echte dader was een rat.
Het dier was een transformatorstation binnengedrongen, waardoor de installatie volledig uitviel. Pas rond lunchtijd hadden de getroffen huishoudens hun stroom weer terug.
Volgens netbeheerder Eon zorgen dieren vaker voor problemen op het Zweedse platteland. Vogels vliegen tegen leidingen, bevers knagen op de verkeerde plekken en soms weet dus een rat precies de plek te vinden waar hij beter niet had kunnen rondneuzen.
Een kleine rat, een groot effect. En ergens in Skåne haalt een bever opgelucht adem.
Bron: SVT Nyheter Skåne
Zweeds record kinderwagenwandelen op Djurgården
In Stockholm is een nieuw Zweeds record gevestigd in een categorie waarvan je misschien niet wist dat hij bestond: kinderwagenwandelen. Op Djurgården kwamen meer dan 500 ouders met kinderwagens samen om te wandelen en buiten te trainen.
Het initiatief, Aktiv Barnvagnspromenad, begon negen jaar geleden met fysiotherapeut en personal trainer Benita Jonsson. Zij was net naar Stockholm verhuisd, kende nog weinig mensen en zat thuis met haar eerste kind. Dus bedacht ze een gratis wekelijkse wandeling met training voor ouders en baby’s. Normaal komen er zo’n zestig ouders opdagen, maar dit keer werd het dus een recordeditie.
Het gaat niet alleen om beweging, maar ook om contact. Verschillende moeders vertellen dat de wandelingen helpen tegen eenzaamheid tijdens het ouderschap. Tussen de ruim 500 deelnemers liepen overigens maar een paar vaders mee.
Bron: SVT Nyheter Stockholm
Langste caravan van Europa staat te koop in Zweden
In Zweden staat een caravan te koop die je gerust een zomerhuis op wielen mag noemen. De Polar Glacier uit 2008 is volgens de advertentie de langste caravan van Europa: 14 meter lang, 3 meter hoog en gebouwd op drie assen.
Binnen is het gevaarte eerder een kleine woning dan een doorsnee caravan. Er is een grote keuken met fornuis, oven, magnetron, vaatwasser, koelkast en vriezer. Ook heeft de caravan vloerverwarming, meerdere dakramen, vier slaapplaatsen, een douche, extra watertanks en (want we zijn tenslotte in Scandinavië) een ingebouwde sauna achterin.
Kortom: ideaal voor wie altijd al met zijn sauna naar de camping wilde. Mits je hem daar eerst krijgt.
Toch stormen kopers niet massaal toe. De caravan mag sinds december 2025 niet meer de weg op en de laatste keuring was al in 2014. Bij een recente veiling kwam het hoogste bod net boven de 14.000 euro uit, maar daarmee werd de minimumprijs niet gehaald.
Bron: AD / Klaravik
Tetris spelen tegen traumatische flashbacks
Onderzoekers van onder meer Uppsala universitet hebben een opvallend hulpmiddel getest tegen opdringerige herinneringen na trauma: Tetris. In een nieuwe studie kregen ongeveer honderd Britse zorgmedewerkers, die traumatische gebeurtenissen op het werk hadden meegemaakt, een kort digitaal behandelprogramma. Daarin speelden ze onder andere Tetris en deden ze oefeningen met mentale rotatie.
Het idee is dat de felle blokjes en ruimtelijke puzzels concurreren met de indringende beelden in het hoofd. Volgens professor Emily Holmes gaat het niet om praten over het trauma, maar om het trainen van een soort “mentale spier” die helpt om die nare beelden te verzwakken.
De resultaten zijn opvallend: het aantal flashbacks daalde gemiddeld van ongeveer tien per week naar minder dan één. Dat effect hield volgens de onderzoekers minstens een half jaar aan.
Wel benadrukken ze dat Tetris geen vervanging is voor psychologische behandeling bij PTSS. Het kan eerder een extra hulpmiddel zijn. Maar toch: de gedachte dat een oud computerspel met vallende blokjes iets kan betekenen voor moderne traumazorg blijft bijzonder.
Bron: SVT Nyheter Uppsala / Uppsala universitet
Nieuws uit Denemarken en Groenland 🇩🇰
Van Nederlanders die een zeldzame vis vinden tot het stoppen van een wereldberoemde popband. Dit is het nieuws uit Denemarken en Groenland.
Zeldzame ‘haringkoning’ gevonden door Nederlandse familie
Een Nederlandse familie deed begin mei een bijzondere vondst op het strand bij Løkken, in het noorden van Denemarken. In het zand lag een lange, smalle vis van ongeveer twee meter. Het bleek te gaan om een sildekonge, in het Nederlands vaak bekend als een riemvis of haringkoning.
Dat is bijzonder, want het dier is pas voor de vierde keer ooit officieel geregistreerd in Denemarken. Volgens Nordsøen Oceanarium is elk exemplaar waardevol voor onderzoekers, omdat er nog relatief weinig bekend is over de soort. De vis, die zijn hoofd mist maar verder nog in vrij goede staat verkeert, wordt daarom doorgestuurd naar het Statens Naturhistoriske Museum voor nader onderzoek.
De haringkoning leeft normaal gesproken in diepere, open wateren en kan tot wel acht meter lang worden. Zijn naam komt uit oude volksverhalen: men dacht ooit dat deze vis haringen naar de kust leidde. Een soort sprookjesfiguur dus, maar dan aangespoeld op een Deens strand.
Bron: DR Nyheder
Groenland wil af van de zomertijd
In Groenland is de klok ineens politiek geworden. De regering wil vanaf 2028 de zomertijd afschaffen, na steun vanuit een meerderheid in een parlementscommissie. Daardoor zou het tijdsverschil met Denemarken in de zomer vier uur worden, terwijl het in de winter drie uur blijft.
De discussie komt niet uit de lucht vallen. Groenland veranderde in 2023 al van tijdzone, waardoor het land dichter bij de werktijden van Denemarken en Europa kwam te liggen. Handig voor bedrijven, maar volgens tegenstanders minder handig voor het dagelijks leven. Zij wijzen erop dat kinderen moeilijker in slaap vallen en opstaan, en dat vissers en jagers later op gang komen omdat de zon op sommige plekken pas erg laat op de dag op haar hoogste punt staat.
Het bedrijfsleven wil niet terug naar de oude tijdzone, omdat drie uur verschil met Denemarken juist praktische voordelen heeft. Maar over de zomertijd is er meer begrip. Al waarschuwen ondernemers dat het verwarrend kan worden als Groenland dit los van Denemarken en de EU doet. Want als er iets is waar niemand vrolijk van wordt, dan is het wel rekenen met tijdzones.
Bron: DR Nyheder
Hondeloper vindt Vikingschat van goud
In Denemarken heeft een nietsvermoedende hondeloper een vondst gedaan waar archeologen waarschijnlijk nog lang over napraten. In een bosgebied bij Rold in Himmerland vond hij twee gouden armringen op een zandweg. Toen archeologen daarna zelf gingen zoeken, kwamen er nog vier bij.
Samen wegen de zes ringen 762,5 gram. Daarmee gaat het om het op twee na grootste Deense goudvondst uit de Vikingtijd. De ringen zijn ruim duizend jaar oud, maar volgens Nordjyske Museer opvallend goed bewaard gebleven.
Extra interessant is dat dit geen sieraden waren voor gewone boeren. Zulke armringen waren waarschijnlijk voorbehouden aan machtige leiders of trouwe volgelingen. Archeologen sluiten zelfs niet uit dat ze uit de tijd van Harald Blauwtand stammen, de Deense koning uit de late tiende eeuw. Zeker weten doen ze dat niet, maar het idee alleen al geeft de vondst een koninklijk randje.
De ringen worden nu onderzocht door het Nationaal Museum en later mogelijk tentoongesteld in Aalborg.
Bron: DR Nyheder
Groenland onderzoekt kortere werkweek
Groenland wil laten onderzoeken of de werkweek omlaag kan. Nu werken de meeste mensen er nog 40 uur per week, net als op de Faeröer. Daarmee wijkt Groenland af van Denemarken, waar 37 uur gebruikelijk is.
Aanleiding is onder meer een nieuwe afspraak voor ongeveer 230 staatsambtenaren in Groenland. Zij krijgen dezelfde arbeidsvoorwaarden als hun Deense collega’s en gaan daardoor van 40 naar 37 uur per week. Nu ligt de vraag op tafel of zoiets op termijn ook breder kan gelden voor de Groenlandse arbeidsmarkt.
Het parlement wil de gevolgen laten onderzoeken van een werkweek van 35 of 37 uur. Voorstanders hopen op meer levenskwaliteit, werkplezier en tijd met het gezin. Maar er zijn ook zorgen. Groenland kampt al met economische druk, een vergrijzende bevolking en een tekort aan gekwalificeerd personeel. Minder werken klinkt aantrekkelijk, maar iemand moet het werk natuurlijk wel blijven doen.
De resultaten van het onderzoek worden eind 2027 verwacht.
Bron: DR Nyheder / Ritzau
Aqua stopt als liveband
De Deense popgroep Aqua zet er een punt achter als liveband. Bijna dertig jaar na hun wereldhit Barbie Girl vinden Lene Nystrøm, René Dif en Søren Rasted het tijd om afscheid te nemen van het podium.
De groep brak in 1997 internationaal door met het mierzoete, felgekleurde en onmogelijk uit je hoofd te krijgen Barbie Girl. Het nummer leverde Aqua wereldfaam op, maar ook gedoe met speelgoedbedrijf Mattel, dat niet bepaald stond te juichen bij de popversie van hun beroemde plastic icoon.
Op Instagram schrijft de band dat dit voor hen het juiste moment voelt om afscheid te nemen, “terwijl de herinneringen nog sterk zijn” en de liefde voor de muziek en elkaar er nog is. Helemaal verdwijnen doet de muziek natuurlijk niet. Wie ooit één keer “I’m a Barbie girl” heeft gehoord, weet: sommige liedjes laten zich niet zomaar uitzetten.
Bron: SVT Kultur
Nieuws uit Noorwegen 🇳🇴
Van een tijdens een schoolreisje gevonden eeuwenoud zwaard tot aan het sluiten van een tot toeristische attractie uitgegroeid toilet. Dit is het nieuws uit Noorwegen.
Noorse jongen vindt oeroud zwaard tijdens schoolreisje
In Noorwegen heeft de zesjarige Henrik waarschijnlijk het spannendste schoolreisje van zijn klas ooit meegemaakt. Tijdens een wandeling in de provincie Innlandet zag hij iets vreemds uit de grond steken. Dat bleek geen tak of stuk oud ijzer, maar een zwaard van ongeveer 1300 jaar oud.
Volgens het Noorse Bureau voor Cultureel Erfgoed stamt het zwaard uit de periode vlak vóór de Vikingtijd, of mogelijk uit de allervroegste Vikingperiode. Het is ongeveer een meter lang, aan één kant scherp en verkeert nog in goede staat.
De leraren schakelden meteen archeologen in, waarna het zwaard is overgebracht naar het Museum voor Cultuurgeschiedenis in Oslo voor verder onderzoek. Henrik is intussen ongetwijfeld de held van de klas.
Bron: AD / Kulturarv i Innlandet
Jeugdhuis van Thor Heyerdahl staat te koop
In de Noorse stad Larvik is discussie ontstaan over het ouderlijk huis van Thor Heyerdahl. De wereldberoemde ontdekkingsreiziger, schrijver en archeoloog woonde er tot zijn negentiende. Nu wil de gemeente het pand verkopen, omdat eerdere plannen voor een grotere “Thor Heyerdahl-stad” zijn geschrapt.
Heyerdahl is vooral bekend van de Kon-Tiki-expeditie uit 1947, waarbij hij op een balsavlot van Peru naar Polynesië voer. Het boek over die reis werd wereldwijd gelezen en de documentaire won in 1951 een Oscar. In Larvik geldt hij nog altijd als een van de grote lokale iconen.
Niet iedereen is blij met de verkoop. Critici vinden dat het huis toegankelijk moet blijven voor inwoners en bezoekers, en vrezen dat het straks bijvoorbeeld een vakantiehuis wordt. De gemeente wijst juist op de kosten: het pand concurreert om onderhoudsgeld met scholen en zorggebouwen.
Kortom: zelfs een ontdekkingsreiziger komt uiteindelijk terecht in een heel aardse Noorse discussie over gemeentebudgetten.
Bron: NRK
Gestolen kerksleutel duikt na 50 jaar op in Duitse post
In het Noorse Skjåk kreeg de kerk onlangs een pakketje uit Duitsland. Daarin: een zware oude sleutel, netjes verpakt in zijdepapier. Op de sleutel stond: “Skjåk Kyrkje, 1938”.
De sleutel bleek vermoedelijk al sinds de jaren zestig of zeventig verdwenen. In het dorp ging al lang het verhaal rond dat hij ooit door Duitse toeristen was meegenomen. De kerk moest destijds zelfs het slot vervangen. Nu, zo’n vijftig jaar later, lijkt het mysterie ineens deels opgelost.
Bij de sleutel zat een handgeschreven Duitse brief. De afzender, een man uit Berlijn, schrijft dat hij de sleutel lang geleden op een markt in Duitsland had gekocht en hem nu wilde teruggeven omdat hij gaat verhuizen. Of dat het hele verhaal is, weet de kerk niet zeker. Maar de sleutel is terug, en dat is al bijzonder genoeg.
Zoals de kerkbeheerder droog opmerkt: alles wat niet gestolen of verbrand is, wordt ooit teruggevonden.
Bron: NRK
Noorwegen heeft een nieuw oudste huis
In het Noorse Numedal staat een klein verweerd houten gebouw dat nu officieel een bijzondere titel heeft gekregen: het is waarschijnlijk het oudste niet-kerkelijke huis van Noorwegen.
Nieuwe jaarringanalyses laten zien dat het huis op de boerderij Lunda in Uvdal waarschijnlijk in 1168 werd gebouwd. Daarmee is het ruim 850 jaar oud. Er zijn in Noorwegen oudere staafkerken, maar als gewoon gebouw buiten de kerkelijke categorie lijkt dit huis voorlopig de recordhouder.
Voor de context: toen het werd neergezet, werd Noorwegen geregeerd door de twaalfjarige koning Magnus Erlingsson. De datering is gedaan aan de hand van de jaarringen in het hout. Sommige boomstammen blijken al midden twaalfde eeuw te zijn gekapt, de meeste in de jaren 1160.
Extra mooi detail: onderzoekers vermoeden dat er mogelijk hout is gebruikt dat overbleef van de bouw van de nabijgelegen staafkerk van Uvdal. Een middeleeuws gevalletje duurzaam bouwen, zou je bijna zeggen.
Bron: NRK / Buskerud fylkeskommune
Spectaculair Noors toilet gesloten om veiligheidsredenen
Op het Noorse eiland Andøya is een opvallende toeristische attractie tijdelijk gesloten: een prijswinnend toiletgebouw bij Bukkekjerka. Het toilet staat bekend om zijn eenrichtingsspiegel, waardoor bezoekers vanaf de wc uitzicht hebben over de Noorse Zee en de omgeving van Andøya Spaceport.
Het Noorse wegbeheer heeft het gebouw nu voor onbepaalde tijd gesloten vanwege “de huidige veiligheidssituatie” en toegenomen activiteit in het gebied. Verdere uitleg wordt niet gegeven. De burgemeester van Andøy snapt er weinig van. Hij begrijpt eventuele beperkingen rond raketlanceringen, maar vindt het vreemd dat het toilet mogelijk de hele zomer dicht moet.
De sluiting komt op een gevoelig moment. Andøya ligt de laatste weken onder een vergrootglas na een spionagezaak waarbij een Chinese staatsburger werd aangehouden. Op het eiland bevinden zich zowel een ruimtehaven als militaire installaties.
Kortom: zelfs een toilet met zeezicht kan in Noord-Noorwegen ineens geopolitiek gevoelig worden.
Bron: DR Nyheder / NRK
Nieuws uit Finland 🇫🇮
Kleuters vinden voorwerpen uit de steentijd in Finland
In het oosten van Finland hebben twee jonge kinderen een vondst gedaan waar menig archeoloog jaloers op zou zijn. Een vijfjarige jongen en zijn vriend vonden langs een drooggevallen oever bij Sotkamo twee opvallende stenen. Toen de moeder van een van de kinderen beter keek, besloot ze het Kainuu Museum te waarschuwen.
Dat bleek een goede ingeving. Volgens het museum gaat het waarschijnlijk om twee prehistorische voorwerpen: een slijpsteen en het blad van een vierzijdige stenen bijl die ooit een steel had.
De vondst is zeldzaam en kwam mede aan het licht doordat de waterstand in veel Finse meren dit voorjaar uitzonderlijk laag is. De voorwerpen blijven deze zomer in een vitrine in het Kainuu Museum en gaan daarna naar de Finse erfgoedautoriteit.
Bron: Yle News
Nieuws uit IJsland 🇮🇸
Eeuwenoude IJslandse manuscripten keren tijdelijk terug
In IJsland zijn vijf bijzondere middeleeuwse manuscripten aangekomen uit Zweden. Ze worden een half jaar tentoongesteld in de expositie World in Words in Edda, en zijn volgens Iceland Monitor nooit eerder in IJsland te zien geweest.
Een van de belangrijkste stukken is de Uppsala Edda, een van de oudste bewaard gebleven handschriften van Snorri’s Edda. Het manuscript werd kort na 1300 geschreven en is bijzonder omdat het de enige versie is waarin het werk expliciet aan Snorri Sturluson wordt toegeschreven. Na bijna 390 jaar is het nu weer even terug op IJslandse bodem.
Ook te zien zijn onder meer Bergsbók, een groot manuscript met koningssaga’s uit rond 1400, een belangrijk handschrift van de saga van Grettir en het oudste vrijwel complete IJslandse manuscript: een prekenboek van rond 1200, gebonden in zeehondenhuid.
De reis vanuit Zweden was geen kwestie van “even opsturen”. De voorbereiding duurde ongeveer twee jaar, met controles, vergunningen, verzekeringen en speciale beveiliging.
Bron: Iceland Monitor / mbl.is
IJsland zou nu het duurste land ter wereld zijn
IJsland staat al jaren niet bekend als budgetbestemming, maar volgens een nieuwe analyse van de vakbond Viska is het prijsniveau inmiddels naar een nieuw record gestegen. Econoom Vilhjálmur Hilmarsson noemt IJsland zelfs het duurste land ter wereld.
Volgens de analyse liggen de prijzen op IJsland momenteel 84 procent hoger dan gemiddeld in Europa. Ook vergeleken met de andere Noordse landen is het verschil groot. Zo zouden IJslanders ongeveer 70 procent meer betalen voor vleesproducten dan andere Noord-Europeanen, en zo’n 40 procent meer voor auto’s.
Volgens Hilmarsson ligt dat niet alleen aan hogere lonen. Hij wijst ook op hoge importheffingen, weinig concurrentie en stijgende marges in de winkels. Dat raakt niet alleen huishoudens, maar ook de toeristische sector. Want zelfs wie gewend is aan Scandinavische prijzen, kan op IJsland tegenwoordig even slikken bij de kassa.
Zijn oproep aan bedrijven is dan ook simpel: verlaag de prijzen deze zomer met tien procent. Of dat gaat gebeuren? Daar is hij zelf niet bijzonder optimistisch over.
Bron: Vísir
Het laatste opmerkelijke nieuws uit het hoge noorden in je mailbox ontvangen? Abonneer je op onze nieuwsbrief:
