Column | Eleonore Fenne 🇩🇰
In 2009 besloot Eleonore te emigreren naar Denemarken. Daar woont ze nu in Kopenhagen, met haar Deense man en kinderen en bouwde een carrière in de communicatiebranche op. Op Nordic Dutchman vertelt ze als Denemarken-duider over haar leven als Nederlandse in Denemarken.
Als je geen stemrecht hebt, ga je op heel andere dingen letten tijdens verkiezingen.
Denemarken krijgt een nieuwe regering. De sociaaldemocraten van Mette Frederiksen wonnen, maar met hun slechtste resultaat in 100 jaar. Een duidelijke meerderheid is er niet, dus de formatie kan een uitputtingsslag worden.
Als politicoloog kan ik het niet laten om kort de belangrijkste verschillen met Nederland te schetsen. Hier komen ze. Beide landen zijn parlementaire democratieën, maar Denemarken heeft één Kamer (het Folketing) met 179 zetels, inclusief vertegenwoordigers uit Groenland en de Faeröer Eilanden. Een meerderheid vereist 90 zetels.
Net als in Nederland doen veel partijen mee, dit jaar twaalf, verdeeld over een rood (midden-links) en blauw (midden-rechts) blok, met sinds 2021 ook een paarse middenpartij. Het Deense midden ligt wel wat rechtser dan het Nederlandse, al schuift Nederland die kant ook op.
De premier mag verkiezingen uitschrijven wanneer zij of hij wil, binnen vier jaar. Frederiksen deed dat dit keer vervroegd, na een stijging in populariteit door haar aanpak van de Groenland-crisis.
Campagnes zijn kort: in drie weken staat alles klaar. De verkiezingscampagnes zijn daarom vaak short & sweet en heel vermoeiend voor de kandidaten.
Hierbij vijf verkiezingsobservaties van een Nederlander in Denemarken tijdens verkiezingstijd.
Handzeep
Lars Løkke Rasmussen, de grand old man van de Deense politiek, geliefd en gehaat, is in een stadium in z’n leven beland waarin het hem allemaal geen zak meer kan schelen wat betreft z’n imago.
Ik las in een interview met zijn voormalige spindoctor dat die er toentertijd alles aan moest doen om Rasmussen fris voor de dag te laten verschijnen: het moest verborgen blijven dat hij rookte en wel een wijntje lust, Rasmussen moest op dieet en zich een fit vijftigersimago aanmeten.
Maar dit jaar gooide Rasmussen het over een andere boeg. Hij rookte als een schoorsteen, schijnt twee liter koffie op een lege maag in bed te drinken en alle kilootjes die eraf gerend waren, zaten er weer aan.
En de uitsmijter: Rasmussen gaf in een interview toe dat hij zijn tanden af en toe met handzeep poetst. Waarom niet, zeep is zeep, zei Rasmussen met een grijns.
Het heeft hem geen windeieren gelegd: met 14 zetels staat hij nu als paarse partij met de sleutel tot zowel het rode als blauwe blok in handen. Rasmussen liet een traantje om dit mooie resultaat en dat deden zijn tegenstanders ook. De komende vier jaar zijn ze nog niet van hem af.
Cocaïne
De lijsttrekker van Liberal Alliance, Alex Vanopslagh, bekende na aanhoudende vragen van journalisten, en na eerdere ontkenningen, dat hij één, of maximaal twee keer, cocaïne had gebruikt in zijn tijd als lijsttrekker.
Het hele land viel over hem heen, want hoe kun je hier eerst over liegen en het erna niet echt helemaal meer weten?
Maar zijn trouwe kiezers, die hem “daddy” noemden op TikTok voordat Mark Rutte dat voor iedereen verpestte, vergaven het hem acuut. Met 16 zetels gaat Liberal Alliance, een soort ultraliberale VVD voor boze, jonge mannen, twee zetels vooruit.
Gekke posters
In Denemarken bevestigen kandidaten zelf hun eigen verkiezingsposters aan lantaarnpalen en bruggen. Dat geeft een vrolijk geheel aan verschillende posters in de stad en er is altijd wel een beetje een maffe politicus die zich ludiek wil onderscheiden. Denk aan halfnaakte cowboys (het parlement niet gehaald), gekke hoedjes of baby’s in de draagdoek.
Dit jaar viel het mee met de gekkigheid, maar ik heb wel posters gezien die op een Tinder- of Instagramprofiel leken. Dit jaar moest er voor het eerst verplicht op de posters staan dat deze een politieke boodschap bevatten (EU-regel).
Een moeder van een klasgenootje van mijn dochter, die haar posters van vier jaar geleden wilde hergebruiken, moest daarom met de hand op 400 posters toevoegen dat deze een politieke boodschap bevatten. Lekker werkje, als je liever écht campagne wil voeren. En het ergste? Ze is geen eens verkozen.
Verkiezingsvlees
Ja, het zou Denemarken niet zijn als er geen speciaal, nationaal gerecht was dat bij de verkiezingsdag hoorde. En in beste Deense stijl is dat natuurlijk (kapotgebraden en keihard) varkensvlees. U hoort: het is mijn lievelingsgerecht niet!
Maar daar hebben die Denen natuurlijk maling aan en ook de kantine op mijn werk serveerde het op de verkiezingsdag, met een mooie peterseliebotersaus en een (kapotgekookt) aardappeltje erbij. Smullen.
Het woord verkiezingsvlees (valgflæsk) wordt ook gebruikt voor verkiezingsbeloftes die al tijdens de verkiezingstijd als onrealistisch aangemerkt worden en alleen bedoeld lijken te zijn om de naïeve kiezer over te halen om op een bepaalde partij te stemmen.
Ironisch genoeg was het welzijn van de 25 (!) miljoen Deense varkens kort een thema tijdens de verkiezingen. Maar ook al verloor Venstre, de liberale partij met hechte banden met de landbouwsector, een flink aantal zetels, beloftes over het verbeteren van dierenlevens deden zij niet. Nee, nee, dat soort verkiezingsvlees hoef je van hen niet te verwachten!
Nederlandse toestanden
In Denemarken is men doodsbang voor de Nederlandse toestanden: een volledig gefragmenteerd en daarmee zeer moeilijk bestuurbaar politiek landschap.
En toch is dat precies wat er tijdens deze verkiezingen gebeurd is: rood en blauw hebben geen meerderheid. De meeste partijen liggen tussen de 7 en 11 procent van de stemmen en dat daagt de consensuszoekende Deen behoorlijk uit.
Iemand nog tips uit Nederland om uit deze impasse te komen?
Eleonore schrijft elke maand een column op Nordic Dutchman over haar leven in Denemarken. Abonneer je op onze nieuwsbrief om deze maandelijks in je mailbox te ontvangen.
