Onlangs gonsde het onder Kopenhaagse gezinnen van de geruchten. Had je het al gehoord? Vanaf volgend jaar zou de kinderopvang in Kopenhagen misschien wel gratis worden. Echt?!
Nou… misschien toch niet. Want het bleek te gaan om een verkiezingsbelofte van een aanstormend burgemeesterskandidaat, Pernille Rosenkrantz-Theil. Zij is niet zomaar een hoopvolle kandidaat… Met twee voormalige ministerposten op haar cv en de steun van partijgenoot en premier Mette Frederiksen, is dit wel degelijk een voorstel dat kans maakt. Zeker als Rosenkrantz-Theil in november bij de gemeenteraadsverkiezingen verkozen wordt.
Maar laten we even terugspoelen: Gratis kinderopvang in Kopenhagen. Hoe zit dat en zitten de Kopenhagenaren erop te wachten?
Wie betaalt wat?
Kinderopvang in Denemarken is heel anders georganiseerd dan in Nederland. Waar in Nederland de gehele kinderopvang geprivatiseerd is, wordt de kinderopvang in Denemarken vanuit de gemeente geregeld.
Ouders kunnen kiezen tussen een fulltime- of deeltijdsplek en betalen daar een vast bedrag per maand voor aan de gemeente. De opvang is ingedeeld naar leeftijdscategorie. Kinderen tussen de één en drie jaar gaan naar een vuggestue en kinderen tussen de drie en vijf gaan naar een børnehave.
Een vuggestue-plek kost in 2025 in Kopenhagen 630 euro per maand. Een børnehave-plaats kost 416 euro per maand. Deze bedragen zijn voor fulltime-plekken, inclusief eten, drinken en eventueel luiers.
Een flinke hap uit het budget.
In een vuggestue zitten maximaal 12 kinderen, begeleid door drie volwassenen, van wie er minstens twee een hbo-opleiding tot pedagoog hebben afgerond. Er zijn ook drie volwassenen per børnehave – in deze groep zitten maximaal 22 kinderen.
Die bedragen dekken natuurlijk niet de werkelijke kosten van de opvang. Het is bij wet vastgesteld dat de gemeente tot 25 procent van de kosten bij de ouders mag opvragen. De overheid subsidieert de rest.
Vond ik het een flinke hap uit het budget, de opvang met twee kinderen? Ja. Zou ik de opvang graag gratis hebben gezien, als de kwaliteit hetzelfde was gebleven? Ook ja. Maar vond ik die ruim 400 tot 600 euro per maand een schappelijk bedrag, als je kijkt naar wat je er allemaal voor terugkrijgt? Driemaal ja!
Vies, vrolijk, voldaan
Mijn twee dochters (inmiddels 11 en 8, dus nu schoolgaand) hebben op diverse vuggestuer en børnehaver gezeten. Door een verhuizing naar de andere kant van de stad moesten we destijds overstappen naar een andere opvang. Zo kunnen we de verschillende plekken een beetje met elkaar vergelijken.
Mijn man en ik waren over het algemeen zeer te spreken over de opvang, vooral de vuggestue was een heel gelukkige tijd voor beide kinderen. Warme lunches met 90% biologische producten, gekwalificeerd personeel en met openingstijden van 7.00 tot 17.00 uur was er genoeg flexibiliteit om te halen en brengen op tijden die ons goed uitkwamen.
De pedagogen hadden duidelijke ontwikkelingsplannen voor de kinderen, verdeeld over thema’s als bijvoorbeeld taal, lichaam, samenwerken of natuur. Prachtig.
Eindeloos buiten spelen, in weer en wind.
En dan de activiteiten. Vanuit een filosofie dat het kind het beste leert door te bewegen en te ervaren, hebben de kinderen oneindig veel leuke dingen gedaan, zowel binnen de muren van de opvang als door wekelijkse waardevolle uitstapjes.
Een greep uit het assortiment: naar de bibliotheek, naar het theater, een rondje rijden met de stadsbus, vuur maken en brood roosteren, experimentjes doen (Mentos en cola, altijd leuk), slakken verzorgen in de klas. En eindeloos buiten spelen, in weer en wind.
Onze kinderen waren elke dag vies, vrolijk en voldaan als ze thuiskwamen. Beter kun je het niet hebben.
Investeer in meer plek
Moet de opvang dus gratis worden? Nee, eerlijk gezegd niet. Ik spek graag de gemeentekas met een gepast bedrag voor een opvang die van overwegend formidabele kwaliteit is. Mensen met een (te) laag inkomen komen al in aanmerking voor een gratis plek. Er is ook geen brede roep vanuit de samenleving om de opvang gratis te maken. Goedkoper zou fijn zijn, maar gratis hoeft zeker niet.
Liever zou ik zien dat dit geld wordt ingezet om de toegankelijkheid en kwaliteit te verbeteren. Vooral in nieuwere wijken in Kopenhagen zijn er niet genoeg plekken voor het aantal kinderen dat er woont. Dat zorgt voor lange wachtlijsten, waardoor ouders uitwijken naar opvang verder dan de toegestane vier kilometer.
Bovendien vraag ik mij af hoe de andere gemeentes in het cultureel homogene Denemarken kijken naar dit voorstel. Dat zou de befaamde Deense gelijkheid wel eens op de proef kunnen stellen, en dat voelt voor Denen al snel on-Deens.
Mijn gok is dus dat de kinderopvang niet gratis wordt en dat iedereen daar eigenlijk best tevreden mee is.
Lees hier ook Eleonore haar emigratieverhaal en volg Eleonore ook op LinkedIN en haar site.
Op de hoogte blijven van nieuwe verhalen uit Denemarken en andere Noordse landen? Abonneer je op de Nordic Dutchman nieuwsbrief:
