Column | Eleonore Fenne 🇩🇰
Sinds 2009 woont Eleonore (41) in Kopenhagen, waar ze een gezin en een carrière in communicatie opbouwde. Op Nordic Dutchman vertelt ze als Denemarken-duider over haar leven als Nederlandse in Denemarken.
Online haatberichten, een flinke mediastorm en een bakkersketen in de verdediging. Een ogenschijnlijk onschuldige naamsverandering van een traditioneel baksel deed de Deense gemoederen flink opwaaien. Het leerde me een les over de aard van de Deen, die niet per se een tegenstelling ziet tussen traditie en inclusie.
De meeste Denen die ik ken, zijn relaxte mensen. De life-work-balance is op orde en verjaardagen en feestjes worden uitgebreid gevierd. Zoete lekkernijen spelen daarbij een hoofdrol, zoals de geliefde cakeman of cakevrouw: de kagemand of kagekone.
De bodem kan bestaan uit verschillende soorten taart: een koekjesachtige bodem (hindbærsnitte), een smeuïge, kleverige massa (brunsviger), of juist een knapperige, croissantachtige bodem (wienerbrød). Er bovenop liggen winegums, dropjes en snoepveters. Soms zit er glazuur op en/of chocolade. Dat kun je zelf kiezen bij je bestelling.
Het is een populaire traktatie, omdat het een nogal groot baksel is en mild van smaak. Het is daarom superhandig op kinderfeestjes, bij de lokale sportvereniging en op het werk. Het is, kortom, een veelzijdig gebak dat veel Denen vergezelt bij de mijlpalen in hun leven.
En toch zorgde deze lekkernij voor verhitte discussies, nationale verontwaardiging en zelfs online haatcampagnes een zomerdag in 2022.
Wat ging er mis?
Een artikel in een Deense krant beschreef in 2022 hoe een populaire bakkersketen in diens app de naam van kagemand of kagekone had vervangen door het neutralere kageperson (cakepersoon). De zegsvrouw van de bakkerij vertelde in de krant dat ze dit deden omdat niet iedereen zich identificeert als man of vrouw.
De krant vermeldde niet dat er in de praktijk nauwelijks iets veranderde. De traditionele vormen bleven bestaan; alleen konden klanten via de app nu makkelijker andere vormwensen doorgeven. Iets wat via de telefoon altijd al kon. Maar toen was de shitstorm al losgebarsten. De ene helft sprak van ‘woke gone wrong’, de andere vond het allemaal wel meevallen.
Ik keek er vooral verbaasd naar. De discussie op zich snapte ik, maar de intensiteit niet. De relaxte Deen leek even verdwenen. Ik dacht terug aan die keer dat het halve land in rep en roer was, toen het erop leek dat de droppijp (drop in de vorm van een tabakspijp) verboden ging worden, omdat de Europese Unie regelgeving tegen het aanprijzen van roken invoerde. Toen werden er protestgroepen opgericht en de droppijp wordt anno 2025 nog steeds verkocht.
Geleerde lessen: cake is geen politiek
De krant moest uiteindelijk schoorvoetend toegeven dat hun berichtgeving over de kagemand te eenzijdig was geweest. Dat veranderde de toon van de discussie. Was het baksel onaangetast? Maar was het óók mogelijk om nu via een app eventuele bijzondere wensen door te geven? Oké, dan zijn we allemaal weer vrienden. De focus verschoof naar de krant; stom dat ze willens en wetens de kagemand als clickbait hadden gebruikt. Foei!
Het leerde mij weer over de aard van de Deen: je moet niet spotten met traditionele baksels. Denen houden van hun vaste rituelen en vinden het niet fijn als daar in de naam der moderniteit veranderingen aan gedaan worden. En nog belangrijker: de Deen wil niet dat een populaire traktatie in een bredere politieke discussie wordt gebracht. De kern van het probleem was dat het onnodig was om het tot een genderdiscussie te maken. Cake is cake, geen politiek strijdtoneel.
Apart volk
Het bleek uiteindelijk dus een storm in een glas water, een manier van de krant om het aantal clicks te boosten, concludeerden de Denen, en daarmee was de kous af.
Of het verstandig is om deze discussie af te doen als een ‘spot niet met tradities’-discussie en daarmee niet te willen nadenken of een traditie nog wel in de huidige samenleving past, laat ik aan de lezer over om over na te denken.
Maar dat er per jaar duizenden cakepersonen onthoofd worden op feesten en partijen, is een onderwerp waar dan weer helemaal niemand in Denemarken vraagtekens bij zet. Apart volk, die Vikingen!
