“We laten Noorwegen niet snel meer los.”
Emiel en zijn vrouw Inge droomden al jaren van een leven dichter bij de natuur. Toen Inge een baan kreeg aangeboden bij een onderzoekscentrum, gooiden ze het roer om en besloten ze te emigreren naar Noorwegen. Daar wonen ze in de kuststad Arendal en werken ze onder andere aan een bijzonder project: hun eigen zeewierboerderij. Dit is het emigratieverhaal van Emiel Hoffer (40) over niet-groetende Noren, goede daden en binnen-gezelligheid.
De aanleiding
Ons leven in het centrum van Utrecht was fijn: comfortabel, overzichtelijk en goed gevuld. Toch merkten we dat we in een nieuwe fase waren beland. We stonden open voor nieuwe kansen en vroegen ons steeds vaker af of ons leven nog aansloot bij wie we zijn en wat we belangrijk vinden. Naarmate je wat ouder wordt, besef je dat het belangrijk is om trouw te blijven aan jezelf. Ik ben een jongen uit de Achterhoek, hou van het buitenleven en van een natuurlijke omgeving.
Toen Inge (36) zomer 2024 de kans kreeg om als marinebioloog in Noorwegen bij een leidend onderzoeksinstituut te gaan werken, hakten we de knoop door. Zo’n kans komt niet vaak voorbij. Veel mensen dromen van verhuizen naar het noorden, maar weten niet waar te beginnen. Een concreet baanaanbod maakt die eerste stap ineens veel makkelijker.
Wonen in Arendal
We wonen nu in Arendal, een stad op zo’n drie uur rijden ten zuiden van Oslo met ongeveer 40.000 inwoners. Voor Noorse begrippen is dat een behoorlijke stad. We kwamen hier terecht omdat het onderzoeksstation waar Inge werkt direct aan de kust ligt.
Wat Arendal extra bijzonder maakt, is de Arendals Uke. Aan het eind van de zomer wordt door de hele stad en rond de haven het politieke en maatschappelijke gesprek gevoerd. Ik was daar afgelopen zomer bij en vond het verfrissend om te zien hoeveel mensen actief willen bijdragen aan de toekomst van hun land. De sfeer is laagdrempelig en gelijkwaardig. Het vertrouwen in de overheid is in Noorwegen hoog, en dat voel je terug in de manier waarop gesprekken worden gevoerd.
Interessant is ook dat er een bootverbinding tussen Arendal en Eemshaven op stapel staat. Vanuit hier wordt hard gewerkt om die connectie mogelijk te maken. Dat zou Nederland en familie letterlijk een stuk dichterbij brengen.
Zweedse Zeewierboerderij
Er was nog een belangrijk element in onze keuze om naar Noorwegen te verhuizen. Al voor onze emigratie waren we samen met mijn broer en een goede vriend begonnen met het opzetten van een zeewierboerderij in Zweden.
We delen de passie om iets inspirerends neer te zetten en actief in de natuur bezig te zijn. Bij mijn vorige werkgever werkte ik veel met de voedseltransitie en zag ik de beperkingen op het land: steeds minder beschikbare landbouwgrond en druk op gebruik van zoet water voor irrigatie.
Zweden was voor ons een logische locatie. De Nederlandse kust is zanderig en kent sterke stromingen, wat grootschalige teelt op zee lastig maakt. Scandinavië heeft een rotsachtige kust met eilanden, wat veel geschikter is. Vanuit die gedachte zochten we een locatie die logistiek bereikbaar, schoon en natuurlijk was.
Uiteindelijk zetten we letterlijk een punt op de kaart en kwamen we uit iets ten noorden van Göteborg. We gingen in gesprek met lokale autoriteiten om een vergunning te krijgen. Dat kost tijd, maar inmiddels hebben we een vergunning en een vaste locatie, en zit het eerste groeiseizoen erop.
Vanuit Noorwegen reizen we nu regelmatig naar de zeewierboerderij. Dat is nog best een onderneming: eerst nemen we een ferry naar Zweden en daarna rijden we nog een uur of twee. Het is geen dagelijkse routine, maar goed te doen.
De boerderij is ongeveer zo groot als een voetbalveld. In maart en april is het wier, als alles goed gaat, tot een meter gegroeid. Oogsten doen we met een kleine boot: het wier van de lijnen plukken, in kratten doen en razendsnel naar een koelcontainer brengen om de kwaliteit te behouden.
Zeewier heeft veel toepassingen: het is een smaakmaker, je kunt er pasta van maken, het verwerken in supplementen en zelfs gebruiken voor bioplastics of biobrandstoffen. We hebben zelf een deel gedroogd en gebruiken het regelmatig in de keuken. Het meeste verkopen we, maar zelf gebruiken voelt extra bijzonder; het komt letterlijk van onze eigen boerderij.
We gebruiken zeewier van onze eigen boerderij
Emiel Hoffer
We kijken nu ook naar uitbreiding, bijvoorbeeld met mosselen en oesters. Die filteren voedingsstoffen uit het water en groeien daarvan. Zo kun je voedsel produceren zonder schade aan de natuur. Sterker nog, het kan biodiversiteit ondersteunen doordat het water schoner wordt en er ruimte ontstaat voor andere soorten.
De droom is om bij te dragen aan onderzoek en voorlichting, en verdere samenwerking met de lokale gemeenschap, zodat meer mensen voeding uit zee als serieuze optie zien.
Geen groeten uit Noorwegen
Ik voel me hier geen buitenstaander. Op het eerste gezicht lijken Noorwegen en Nederland cultureel ook best op elkaar. De hiërarchie is plat, de humor vergelijkbaar en de omgang informeel. Als je elkaar eenmaal kent, is de behoefte aan echte verbinding groot. Ook houden zowel Nederlanders als Noren er historisch van om eropuit te trekken: Nederlanders vanuit een handelsgeest, Noren vanuit hun relatie met de natuur. In beide gevallen draait het om nieuwsgierigheid, beweging en betrokkenheid. Die overlap maakt dat ik me hier thuis voel.
Tegelijkertijd merkte ik in de eerste maanden na aankomst ook verschillen. In die periode wandelde ik veel, omdat ik herstellende was van een operatie. Ik ben best wel een groeter, dus ik zwaaide naar iedereen: mensen in de auto, mensen op straat. Tot mijn verbazing leken mensen dan plotseling de berm of hoogspanningsleidingen interessanter te vinden dan oogcontact.
Groeten is hier niet vanzelfsprekend. In de auto lijkt het soms alsof handen aan het stuur geplakt zitten. Uiteindelijk komt het handje wel omhoog, maar vaak vanuit verwarring: ik herken je niet, waarom groet je mij?
Groeten is hier niet vanzelfsprekend.”
Emiel Hoffer
Ik begrijp inmiddels dat het contextspecifiek is. In een bebouwde omgeving is niet groeten juist respectvol: je laat elkaar met rust, je gunt elkaar letterlijk de ruimte. In de natuur, buiten de steden, tijdens het wandelen, is groeten wel gebruikelijk en wordt het gewaardeerd. Vaak genoeg maak ik dan ook een praatje.
Toch is er een manier om het ijs te breken. Ik kreeg ooit de tip: “Wil je contact met Noren? Neem zelfgebakken gebak mee naar een feestje. Ga bij een waxinelichtje zitten, dan komen ze vanzelf.” Noren houden namelijk wel degelijk van gezelligheid: innekos, dat betekent letterlijk binnengezelligheid en het liefst binnen de eigen kring.
Dugnad
Een belangrijk woord in de Noorse cultuur is dugnad. Dat betekent zoiets als een goede daad. In Nederland is vrijwilligerswerk vaak iets van een specifieke groep met een speficiek doel; hier wordt het van iedereen verwacht. Daardoor voelen mensen zich mede-eigenaar van allerlei publieke voorzieningen.
Dat zie je bijvoorbeeld bij daghutten in de natuur: plekken met boeken, brandhout, een kacheltje, kleedjes, water en een toilet. Alles blijft netjes, omdat mensen opruimen en alles weer achterlaten zoals ze het aantroffen. Hetzelfde geldt voor samen opruimen in de buurt of sneeuw schuiven na een zware sneeuwval. Als er iets moet gebeuren, trek je samen op.
Hier wordt van iedereen vrijwilligerswerk verwacht.”
Emiel Hoffer
Ik probeer daar ook mijn weg in te vinden: zwerfafval meenemen tijdens het wandelen, of een trap timmeren voor de buurvrouw. Soms ben ik wat te enthousiast. Vorig jaar ruimde ik met mijn sneeuwmachine ook het pad van de buren. Een buurman kwam naar buiten en zei: “Fantastisch, maar daar komt iemand voor, het wordt professioneel geregeld.”
Integreren in Noorwegen
Ik leg de lat voor mezelf hoog. Ik wil de taal leren, culturele gebruiken begrijpen, maar ook mezelf blijven. Dat groeten is daar een goed voorbeeld van: het is on-Noors, maar het past bij mij. Ik zoek naar een balans tussen aanpassen en eigenheid.
Dat geldt ook voor communicatie. De Noorse “nee” klinkt anders dan de Nederlandse. In Nederland is nee direct; hier hoor je eerder “misschien volgende week” of “interessante gedachte”. Soms vraag ik daarom gewoon: “Is dit een Noorse nee?” Dat helpt.
Noors en Zweeds leren
Mijn taalreis begon al voor vertrek. Toen de oudste dochter van mijn broer werd geboren en ik haar peetvader werd, wilde ik met haar kunnen communiceren. In 2017 begon ik Zweeds te leren bij de Volksuniversiteit in Utrecht. Dat heeft me later enorm geholpen bij het leren van Noors, en ik leerde er veel leuke mensen kennen. Het is echt een aanrader!
Noors ligt dichter bij het Nederlands en doordat ik Engels, Duits en wat Zweeds sprak, pakte ik het redelijk snel op. We volgden cursussen via volwassenenonderwijs hier in Arendal. Ook Noorse tv en radio helpen. Waar ik in het begin nauwelijks iets begreep, kan ik nu vrijwel elk nieuwsitem volgen.
Laatst waren we naar een Noorse film over de Tweede Wereldoorlog en begrepen we zo’n 85%. Dat voelde als een mijlpaal. Taal is cruciaal. Ik zou iedereen aanraden die zo snel mogelijk te leren. Mensen waarderen het en helpen je graag, zeker als je aangeeft dat je graag in het Noors met ze praat.
Mensen waarderen het als je de taal leert.”
Emiel Hoffer
Het weer in Noorwegen
Het weer is me meegevallen. Ik had koud, nat en donker verwacht, met horizontale regen zoals aan de westkust van Zweden. Maar de zuidoostkust van Noorwegen ligt in de luwte van gebergtes, waardoor het hier vaak redelijk is.
Het is koud en donker, maar je keert naar binnen. Binnen maak je het gezellig: innekos. Je nodigt mensen uit, kookt samen en zit bij een vuurtje. Het vraagt om meebewegen met de seizoenen, om inkeer en verstilling.
Een bijzondere plek
Wat ik het moeilijkst vind, is het missen van familie en vrienden. Als ik in Nederland ben, wil ik iedereen zien, maar dan hol je jezelf voorbij. Je “vinkt” mensen af en neemt overal te weinig tijd voor. Het is beter om minder te plannen en meer rust te nemen.
Als ik terugkijk, voelt het leven hier rijk: fijn wonen, de zeewierboerderij, het werk van mijn vrouw en hoe snel we een netwerk hebben opgebouwd. Maar diepe vriendschappen en familiebanden vervang je niet.
Gelukkig komen familie en vrienden deze kant op, en daar ben ik enorm dankbaar voor. Alleen dat spontane “even langsgaan” mis je.
Voor nu wonen we hier met heel veel plezier. Het leggen van de verbinding tussen Nederland en Noorwgen is echt iets wat bij me past, en waarmee ik ook waarde kan toevoegen op zakelijk vlak. Wat de toekomst brengt, weet ik niet precies, maar Noorwegen is een bijzondere plek om te leven en dat laten we niet zomaar los.
Nieuwsgierig geworden?
- Ontdek hier de zeewierboerderij van Emiel
- En connect met Emiel via Linkedin
Wil je meer weten over wonen en werken in Noorwegen? Abonneer je op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van de nieuwste verhalen uit het hoge noorden.
Deel jouw emigratieverhaal
Bij The Nordic Dutchman zijn wij altijd op zoek naar bijzondere emigratieverhalen. Heb jij een mooi verhaal over je verhuizing naar Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken of IJsland. Deel het hier met ons: https://nordicdutchman.nl/jouw-emigratieverhaal/
