Column | Bas van Brecht 🇸🇪
Bas van Brecht is een Nederlander in Zweden. Oprichter van The Nordic Dutchman en vader van Anna en Sam. Hij struint bossen, meren en bergen af op zoek naar verhalen, maar ligt net zo lief op de bank met een Scandinavisch boek of de nieuwste Nordic noir. In deze column deelt hij zijn bevindingen.
“Kijk maar uit daar in Zweden,” zeiden mijn ouders, terwijl we samen een Zweedse krimi keken, vlak voordat ik emigreerde. Op het scherm werd een man op gruwelijke wijze om het leven gebracht.
Het was een opmerking met een knipoog. Maar wie zich voedt met Scandinavische thrillers en het hoge noorden alleen kent van Netflix en boekpagina’s, zou bijna denken dat Zweden één groot misdaadtoneel is. Afgehakte ledematen in dennenbossen, sadistische daders in idyllische dorpjes, lijken onder het ijs. Het kwaad lijkt er altijd dichterbij dan waar dan ook.
Voordat ik mijn koffers pakte en in Stockholm ging wonen, had ik Zweden al vaak bezocht. Voor mij voelde het land als een kruising tussen Astrid Lindgren en een ansichtkaart: kleurige huizen, een zangerige taal, mensen die hun tijd namen. Nordic noir leek me vooral geboren uit een overdosis fantasie en lange winters.
Zes jaar later weet ik dat mijn blik toen misschien iets te zonnig was. Zweden was destijds vooral de plek waar mijn lief woonde, en ik kwam er telkens aan op een wolk van liefde en zag alles door roze getinte glazen. Nu leef en werk ik hier, als correspondent Scandinavië voor Nederlandse media, en zie ik ook de andere kant. Want ja, ook in Zweden wordt gemoord.
Tijdens de afgelopen feestdagen alleen al waren er twee zaken die het land diep raakten. In het noorden werd een 55-jarige vrouw in haar eigen huis vermoord nadat zij de deur opende voor iemand die via een online marktplaats had aangegeven iets van haar te willen kopen. In het zuiden keerde een 25-jarige vrouw na een avond uit niet meer naar huis terug; haar lichaam werd later gevonden in een bos. En dan is er de voortdurende bendeoorlog, die in vijf jaar tijd meer dan 250 levens eiste, waaronder die van minderjarigen en willekeurige voorbijgangers, geraakt door kogels op klaarlichte dag in Stockholm.
Zweden is dus niet alleen het land van Pippi Langkous en Emiel van de Hazelhoeve. Maar het is ook niet het permanente slagveld dat sommige series en boeken suggereren. Want wie de krant dichtklapt en het nieuws even laat voor wat het is, ziet nog steeds dat andere Zweden: eindeloze bossen, stille meren, eilandjes waar de tijd lijkt stil te staan en tradities die soms bijna aandoenlijk ouderwets zijn.
Misschien is het juist dat enorme contrast dat Scandinavische thrillers zo onweerstaanbaar maakt. Het idee dat het kwaad niet schuilt in donkere steegjes, maar achter keurige gevels. Dat zelfs een idyllische plek als Sandhamn of Åre het decor kan zijn van menselijk falen. Voeg daar de overweldigende natuur aan toe, met bossen waarin je kunt verdwijnen en meren waarvan je de bodem niet ziet, en een oeroude angst wordt wakker. Een angst die evolutionair diep in ons verankerd zit, uit een tijd waarin gevaar altijd dichtbij was. Dat gevaar is grotendeels verdwenen, het gevoel bleef.
Is Zweden dan echt zo gevaarlijk als de verhalen ons doen geloven? Nee. In de zes jaar dat ik hier woon en door het land reis, heb ik me geen dag onveilig gevoeld. Ook niet tijdens een avondwandeling door het bos naast ons huis. Zweden behoort, net als veel andere Europese landen, tot de veiligste plekken ter wereld.
Misschien zoeken we het gevaar daarom juist op in boeken en series. Om het leven, dat hier vaak zo rustig en ordelijk is, een randje te geven. Wat dat betreft kunnen we deze maand ons hart ophalen. Tijdens de Maand van de Scandinavische thriller verschijnen er in januari maar liefst elf nieuwe titels uit het hoge noorden.
Lees ze. Huiver. En nip, warm en geborgen op de bank, aan je kop thee of warme chocolademelk. En als je daarna besluit je vakantie naar Zweden te boeken: geen zorgen. Het is hier prachtig.
